تبلیغات
طبیعت زیبای رابر،تاریخ وفرهنگ مردم - معرفی تاریخی شهرستان رابر
 
طبیعت زیبای رابر،تاریخ وفرهنگ مردم
رابر نگینی در میان کویر
درباره وبلاگ


جایی كه خاكش عنبرین ومشكباراست جایی كه آبش چون گلاب و نقره وار است
خوانند نامــش رابر و همــتا نـــدارد شهــر شجر، شهــرهنر، شهــر ثماراسـت

vali.sorrow@gmail.com

مدیر وبلاگ : ولی الله مهدی پور

رابر سرچشمه تمدن هلیل

شهرستان رابربعلت کوهستانی بودن و وجود چشمه سارها و جویبارها و رودخانه های متعدد و همجوار بودن با مناطق گرمسیری از دیرباز مورد توجه بشر واقع شده است و اصلی ترین رودخانه های تشکیل دهنده هلیلرود در این منطقه قراردارند و بستر اصلی هلیلرود در 17 کیلومتری جنوب غرب شهر رابر شکل می گیرد و بسوی دشت جیرفت روانه می شود وجود آثار باستانی اعم از تپه ها و محوطه ها و گورستانها مربوط به دوران مختلف تاریخی و حتی پیش از تاریخ در این منطقه و محوطه های متعدد فلزکاری کهن که طی برنامه بررسی و شناسایی باستان شناسی کشف شده اند و معادن کهن مس که در گذشته بسیار دور از آنها مس استخراج واستحصال می نموده اند و به دشت جیرفت و سایرنقاط صادر می کرده اند و کثرت این آثار آنقدر بوده که منطقه مورد توجه هیأتهای باستان شناسی خارجی قرار گیرد و باعث شده چندین دفعه هیأتهایی از کشور آلمان از منطقه بازدید نمایند. منطقه رابر نه تنها درایران باستان مورد توجه قرارگرفته بلکه در سده های اخیر نیز مورد توجه بوده و بنا به اسناد و مدارک موجود مرکز حکومت بلوک خمسه (جیرفت،اسفندقه،رابر،ساردوئیه و جبالبارز) بوده و حکمرانانی نظیر نصراله خان قاجار فرزند ابراهیم خان، ظهیرالدوله حاکم کرمان  همسر سروجهان خانم ، دختر فتحعلی شاه قاجار و محمدابراهیم خان قاجار فرزند نصراله خان قاجار و حسین خان قاجار فرزند محمدابراهیم خان و رستم اسفندیاری (رفعت الدوله) فرزند مرتضی قلی خان وکیل الملک ثانی حاکم کرمان و مرتضی قلی خان صولت السلطنه و ولی خان علی نقی خان در رابر متوطن بوده و اینجا را مقر حکومت خود قرارداده اند که وجود باغهای حسین خان با آثار بنای حکومتی و باغ رفعت الدوله با کوشک میدانی و منزل صولت السلطنه در محله قلعه رابر و اسناد ومدارک مکتوب دلیل قاطع بر مدعای فوق است. 

موقعیت تاریخی رابر :

برای بررسی و تحقیق تاریخی،اجتماعی رابر همانند سایر متون تاریخی دسترسی به اسناد و مدارک تاریخی لازم می باشد. متأسفانه بعلل گوناگون از جمله آگاهی از محدودیت ارتباط فرهنگی این بخش با مراکز بزرگ شهری و بافت اجتماعی و اقتصادی که دامداری وکشاورزی شالوده اصلی آن را سامان داده مدارک مستند از ادوار اولیه جمعیت انسانی این بخش دردست نمیباشد وجود اندک مدارکی از معاملات و اسناد تجاری و خانوادگی مانندکاغذ مهریه ها، قولنامه ها، صورت هزینه ها و احکام شرعی، چشم انداز کم رنگی از اوضاع اجتماعی این دیار در دوران قاجار نشان میدهد. ساخت جمعیت قبیله ای و عشـــیره ای و از طرفی فرهنگ خون ونژاد وحاکمیت طبقات برتر موانعی را برای رشد و پویایی فرهنگی و اجتماعی بوجود آورده است. با همه این محدودیت ها که حرکت روبه کمال این جامعه را کند نموده است استعدادهای خدادادی و هوشمندی نوابغ ومتفکران این دیار آثار خود را دراین روند به جای گذاشته اند.بررسی آثار باستانی به جای مانده که بدون شناسنامه باستان شناسی وقتی در قطعات کوچک و بزرگ اراضی و کوهستانی و تپه ها وارتفاعات دیده میشود ، حکایت ازاستقرار گروههای جمعیتی مهاجر در کنار رودخانه ها و چشمه سارها دارد که اغلب این آثار باستانی در کندوکاوهای کشاورزان و دامداران بصورت تصادفی شناسایی شده، متأسفانه هیچگونه اقدام حفاظتی و تحقیقی در زمینه باستان شناسی درسطح استان در این منطقه صورت نگرفته است. با ارزیابی اولیه و اطلاعات غیررسمی بعضی ازاشیاء قدیمی مانند شمشیر، سکه، ظروف سفالی، وسایل دفاع و شکار،وسایل زینتی،ظروف غذاخوری و آشپزی که دامنه ی تعلقات تاریخی این اشیاء به قبل از اسلام و دوران اشکانی تا دوره های اسلامی کشیده می شود.

اثار وابنیه تاریخی : اثار باستانی متعددی در رابر وجود دارد که هر کدام گواه قدمت تاریخی این ناحیه است .به دلیل اینکه این اثار هنوز تحت کاوش ها وتحقیقات باستان شناسان قرار نگرفته نمیتوان تاریخ معینی برای انها ایجاد کرد .شهرستان رابر به وا سطه برخورداری از قدمت تاریخی دارای اماکنی است که سابقه انها به قبل از اسلام برمیگردد. برج زمین انجیر ,تخت قیصر, زیارتگاه سید مرتضی, بید بس, سرهنگر ,تل کوشک و گود شهر هنزا از اثار با ارزش تاریخی میباشند.

تل کوشک :

این محوطه باستانی در رابر قرار دارد که دارای قدمتی طولانی بوده است. قسمتی از ان به دلیل گسترش زمین ها وباغات پیرامون ان از بین رفته اما هنوزکاوش های باستانی در ان صورت نگرفته است.

برج قلعه یا صولت:

این قلعه دارای قدمتی صد ساله بوده و اثارکمی از ان بر جا مانده است .بقایای ابادی ها و قلعه های کوچک وبزرگ در حواشی روستا های منطقه نشان از ان دارند که این سرزمین در قلب منطقه کرمان نه تنها کانون اولین تجمعات انسانی بلکه یکی ازمراکز مهم بوده است که در سراغاز تمدن بشری قرار داشته اند وبه دلایل مختلف درون گرا شده اند اما غنای فرهنگی سبب شده از حرکت باز نایستاده و به نوعی محدود تر اثر گذار تحولات اجتماعی فرهنگی وتاریخی در این منطقه باشد.

قلعه رابر :در محلی که امروزه قلعه می نا مند در سال ۱۲۰۷ه-ق/۱۷۹۳م که فتحعلی خان به رابر قشون کشی کرد قلعه اباد بوده است و مردم در انجا جمع شده اند بنای مخالف با فتحعلی شاه گذاشتنداما خان قاجار که از حیث صلاح مهمات کاملا مجهز بود رویارویی انها بااو سودی نداشت تا اینکه بزرگان رابر وساطت نموده وبعد از یک ماه محاصره تسلیم شدند.

قلاع رابر :که مهمترین انها قلعه رابر بود .عبارتند از قلعه دیلم که در حومه سیه بنوئیه که میگویند متعلق به زمان دیلمیان است .دو قلعه در جواران یکی کنار ساختمان د‍ژدان ودیگری کنار قنات جواهران ,قلعه کلدان, قلعه پدم اباد قلعه سنگ بندر هنزا وقلعه بید بست, سرهنگر

دفینه های اشکان در ده اشکان سیه بنوئیه :

دفینه هایی از زمان اشکانیان وجود دارد که بشتر انهادر زمان حکومت محمد رضا شاه به وسیله امریکایی ها به غارت رفته ازجمله عقیق های درشت ,مخصوصا یک یاقوت سرخ که عکس اذر میرندخت و پوران به طول ۵ سانتی متر در دو طرفش منقوش بوده و یک کفنی زربفت که متعلق به یکی از سلاطین اشکانی بوده است .

محوطه باستانی قره قطوئیه :

در قره قطوئیه مرز مشتر ک رابرو اسفندقه محوطه بزرگی است که اشیا باستانی زیادی در ان جا پنهان است که در چند نوبت مورد غارت قرار گرفته است .

کاروانسرا:در سرچشمه رودخانه رابر قرار داشته وبه نام شیرزاد جد عشایر لری شمس الدینی مرسوم گردید . شیرزاد که بین دو راه باستانی رابر به کرمان قرارگرفته است. این راه از روستاهای سیه بنوئیه واشکان عبور نموده و بعد از گذشتن ازقلعه سنگ عشق به شیرینک رسیده و بعد از قریه العرب و نگار به کرمان میرسد.به دلیل طولانی بودن راه وعبور آن ازمیان دره های صعب العبور وعمیق در میانه راه کاروانسرایی برای استراحت کاروانیان درمحلی بنام قلعه سنگ عشق بنا شده است. این کاروانسرا از بهترین نمونه های کاروانسراهای کوهستانی این منطقه است که با سنگهای رودخانه ای وملاط ساروج ساخته شده است.

بررسی و شناسایی سرشاخه های هلیلرود :

ارتفاعات سربه فلک کشیده لاله زار، هزار،جبال بارز،ماران ودیگر ارتفاعات پست تر تشکیل یک جزیره آب و هوایی در غرب سرزمین خشک و تفتیده کرمان را داده است که هرساله باعث جذب نزولات جوی فراوان شده و بارشهای فراوانی را پدید آورده می آورد. بارشهای سالانه درارتفاعات یادشده باعث جاری شدن هلیلرود به عنوان یکی از بزرگترین و پرآب ترین رودهای دایمی ایران شده است. این رود خروشان بعد از سیراب نمودن دره ها ودشتهای مرتفع بین این سلسله جبال وارد دشت جیرفت شده و این دشت آبرفتی را تبدیل به دشتی رسی و حاصلخیز نموده است. این جریان دایمی در کنارسایر استعدادهای طبیعی شرایط ایده آلی را برای ایجاد و تکوین تمدنهای بشری در دوره های پیش ازتاریخ و حتی دوره های اسلامی مهیا نموده است. حفاریهای غیرمجاز در دشت جیرفت درسالهای اخیر ناخواسته غبار از چهره بهشتی گمشده دراین دشت پهناور برداشت و گورستانها و تپه های عظیمی را از هزاره سوم قبل از میلاد تا دوره های متأخرتر به محققان عرصه باستان شناسی و تاریخ شناسان نمایان ساخت.این خود انگیزه ای شد تا کاوشهای باستان شناسی در دشت جیرفت آغاز گردد و هر روزه نکات تاریکی از تاریخ این منطقه روشن شود. اما در کنار آغاز مطالعات باستان شناسی در دشت جیرفت حفاریهای گسترده قاچاقچیان اشیاء عتیقه درارتفاعات شمالی این دشت باعث توجه دوبــاره به سرشاخه های هلیلـــرود گردیــد مطالعات بسیار اندک و بررسیهای پراکنده ای در سرشاخــه های هلیلرود در دهه های گذشته توسط هیأتهای ایرانی و خارجی انجام گرفته بود اما انجام یک بررسی جامع وکامل با توجه به اهمیت فراوان این ارتفاعات و دشتهای مرتفع مابین ضروری می نمود. بدین جهت به پیشنهاد مدیریت محترم میراث فرهنگی کرمان و حمایت پژوهشکده باستان شناسی نگاره به همراه تنی چند از کارشناسان استان برنامه علمی و سیستماتیکی را برای بررسی جامع باستان شناسی سرشاخه های هلیلرود درسالجاری آغاز نمود. نخستین فصل بررسی و شناسایی درتابستان سالجاری بمدت یک ماه انجام گرفت در طی این بررسی که از شرقی ترین قسمتهای سرشاخه های هلیلرود آغاز و تا نزدیکی روستاهای  شهر رابرانجام گرفت حدود   نودوپنج محوطه باستانی شناسایی و ثبت و ضبط گردید. با توجه به کوهستانی بودن منطقه و صعوبت کار بررسی تصمیم گرفته شد که کل منطقه طی فازهای مختلف زمانی بررسی گرددو در هر فاز قسمتی از ارتفاعات و دره ها و سرشاخه ها ودشتهای مرتفع مورد بررسی و شناسایی قرارگرفته و گزارش آن تهیه گردد. اما فصل دوم بررسی و وجود چهارده گورستان دوران تاریخی که تعداد اندکی از آنها مربوط به دوره های هخامنشی و پارتی و عمدتا“ متعلق به دوران تاریخی بوده اند نشان دهنده الگوی استقرار جوامع بشری در دوره های یادشده در این سرزمین مرتفع میباشد. تمامی این گورستانها بر روی پشته های بلند ویا ارتفاعات قرار گرفته است. تمامی گورها دارای معماری سنگی بوده است و از عمق چندانی برخوردار نیستند.تنها با حفر گودالی بسیار کم عمق و سپس سنگ چین پیرامون آن بصورت خشکه چین گور را محصور نموده و پس از تدفین و قراردادن اشیاء روی آن را بوسیله قطعات بزرگ سنگ پوشانده و سپس بوسیله لاشه سنگها گورها را تکمیل نموده اند متأسفانه بیشتر این گورها توسط مردم تخریب شده و بجز قطعات شکسته سفال هیچ نوع مواد فرهنگی دیگری در پیرامون قبور متلاشی شده دیده نشد.  از تاریخ 7/4/82 لغایت 19/4/83 سه فصل برنامه بررسی و شناسایی در منطقه رابر انجام شده که هر فصل بطور متوسط 45 روز ادامه یافته که در طی این مدت حدودا“ 292 اثر شناسایی شده که از این آثار شناسایی شده تقریبا“ 105 اثر مربوط به دوران تاریخی –اسلامی و نود و پنج اثر مربوط به دوران پیش ار تاریخ و 92 محوطه فلزکاری کهن شناسایی شده این آثار فقط در محدوده ارتفاعات تا محل تلاقی رودخانه رابر  (روستای نهربادام)و شکل گیری رودخانه هلیل رود شناسایی شده اند که پیش بینی می شود  در فصلهای بعدی برنامه بررسی و شناسایی این تعداد به حدود هشتصدو پنجاه اثر ارتقاء یابند.ارتفاعات سربه فلک کشیده این منطقه از یک سو شرایط آب و هوایی مناسب را برای سکونت انسان بویژه در ماههای گرم سال فراهم آورده است و از سوی دیگر خشونت طبیعت زمینه را برای ایجاد سازه های تدافعی مانند قلعه ها را فراهم آورده است.دراین منطقه ارتفاعات منفرد زیادی قلعه نامیده می شود مانند قلعه دیلم،قلعه سنگ عشق،قلعه سنگ و… اما بررسیهای باستان شناسی نشان داد که تنها بعضی از این قلعه ها برای ایجاد سازه های تدافعی استفاده شده اند و بیشتر اینگونه عناوین بخاطر تشابه کلمه قله با قلعه بوده است و در واقع هیچ نوع بقایای معماری و یا آثار استقراری بر روی آن مشاهده نشده است اما دومورد از این قله های صعب العبور دردوره های اسلامی و بویژه در دوره سلجوقی برای ایجاد قلعه های دفاعی بکار رفته است و در رأس آنها بقایای حصارها ،پله های سنـگی و پراکـــندگی انـــــدک مــــواد فرهنگی بویژه سفالهای لعابدار دیده شد.این ارتفاعات با داشتن خشونت طبیعی تنها برای ایجاد سازه های دفاعی بکارنرفته است بلکه حفره ها،اشکفت ها و غارهای بسیاری که بصورت طبیعی و گاها“ مصنوعی دردره ها و دامنه های پرشیب دیده می شود مورد استفاده مردمان درروزگاران گذشته جهت استقرار و یا مکانهای امنی درهنگام خطر بوده است. شناسایی بیش از شش غار واشگفت که بقایای استقرارهای امروزی هرگونه آثار استقرارهای گذشته را مخدوش نموده بود گواهی براین مدعاست.

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت